S Drukuj
poniedziałek, 15 kwietnia 2013 11:36
Przed bramą Stilonu - fot. pochodzi z Księgi Pamiątkowej Gorzowa Wielkopolskiego, ze zbiorów redakcji Ziemi Gorzowskiej
Przed bramą Stilonu - fot. pochodzi z Księgi Pamiątkowej Gorzowa Wielkopolskiego, ze zbiorów redakcji Ziemi Gorzowskiej
Era Stilonu


„(…) Na dole leżało miasto straszliwie okaleczone przez nawałnice wojenną, powracające powoli do życia i z trudem leczące zadane mu rany. Wysoko nad miastem, na jego skraju, również okaleczony i zdewastowany stał zakład przemysłowy.”*

Zakłady Włókien Chemicznych „Stilon” – jedna z największych inwestycji planu 6-letniego – powstały na terenie dawnej fabryki IG Farben zlokalizowanej w Landsbergu na życzenie samego Göringa. W zdewastowanych i rozgrabionych obiektach fabrycznych zaczęto powoływać do życia gorzowski kombinat przemysłu chemicznego, którego uruchomienie 7 lipca 1951 roku odbiło się szerokim echem w całym kraju. Jako największy zakład produkcyjny w mieście „Stilon” stał się równocześnie potentatem polskiej chemii oraz symbolem Gorzowa na kolejne pięćdziesiąt lat.   

            Zakład na swym koncie miał wiele rynkowych hitów; od 1959 wytwarzano w „Stilonie” folię aluminiową i rentgenowską; przebojem wystawy gospodarczej w roku 1960 była żyłka wędkarska, a w 1963 uruchomiono produkcje taśmy magnetofonowej, za sprawą której Gorzów stał się mekką fanów muzyki. Początkowo produkowana ona była w szpulach na użytek rozgłośni radiowych. Po jakimś czasie dostępna była również w wersji dla amatorów. To w Gorzowie, po wielogodzinnym staniu w kolejce do firmowego sklepu, mogli oni nabyć upragnioną taśmę stilonowską. Na początku lat 70. w wyniku skoku technologicznego taśmę zamknięto w opakowaniu typu „compact”. „Czyste” kasety, w wielu miejscach kraju towar deficytowy, najłatwiej można było dostać w Gorzowie właśnie.

Na przełomie lat 80. i 90. w „Stilonie” wytwarzano kasety video, a w 1989 wyprodukowano pierwszą pilotażową serię dyskietek komputerowych 5,25 cala.

            W szczytowym okresie rozwoju z największą fabryką w regionie związana była statystycznie niemal każda rodzina. W roku 1976 w ZWCh „Stilon” pracowało ponad 10 tysięcy ludzi. I nie był to dla nich jedynie zakład pracy. Jako największy pracodawca w mieście „Stilon” inwestował też w infrastrukturę komunalną, ulice i osiedla. W 1958 zakład zbudował tzw. osiedle awaryjne przy ul. Stilonowskiej i Okólnej; łącznie zapewnił 800 mieszkań, przychodnię, stołówkę zakładową, cztery żłobki i dziewięć przedszkoli. Ponadto zbudował Zespół Szkół Technicznych i Ogólnokształcących, utrzymywał halę sportową, hotel, dom kultury, basen i lodowisko. „Stilon” miał własne ośrodki wypoczynkowe w Lubniewicach, Lipach i  Międzyzdrojach. W 1977 roku otwarto muzeum zakładowe, które z czasem przekształciło się w Biuro Wystaw Artystycznych. Wśród wydatków zakładu na cele użyteczne społecznie znalazł się nawet zakup tomografu dla gorzowskiego szpitala.

            „Stilon” stworzył „imperium socjalne”, które nie mogło przetrwać w realiach gospodarki wolnorynkowej. Nie sposób odmówić mu roli miastotwórczej, którą odegrał w powojennych i późniejszych latach historii Gorzowa. Niemal na każdym kroku spotykamy dziś pamiątki po „Erze Stilonu” – nie tylko w ramach infrastruktury miejskiej, ale też w nazwach klubów sportowych czy lokalnych towarzystw. Jednak doniosłą funkcję mecenasa pełnił on na koszt skarbu państwa. Nowy porządek, jaki nastał po 1989 roku, zmusił kierownictwo zakładu do zdecydowanych zmian strukturalnych i własnościowych. Dziś ZWCh Stilon S.A. to zatrudniająca 510 osób firma produkująca włókna tekstylne, „skrojona” na miarę dzisiejszych czasów.

Izabela Grygiel-Guła

*Jan Jankowski: Czas heroizmu , w: Stilon Gorzów 1951-1971

Pozostałe źródła:

Kronika wieku – Landsberg 1900-2000 Gorzów. Pod red. Artura Bryknera i Dariusza Barańskiego, wyd. II, Gazeta Wyborcza i Urząd Miasta w Gorzowie Wielkopolskim, Gorzów Wielkopolski 2003

Stefania Kiełbasiewicz: Stilon, w:Księga pamiątkowa Miasta Gorzowa Wielkopolskiego. Pod red. Zdzisława Linkowskiego, Zarząd Miasta Gorzowa Wlkp., Gorzów Wielkopolski 2000

Zysnarski Jerzy: Encyklopedia Gorzowa, Wydawnictwo sfinansowane z budżetu Gorzowa w ramach jubileuszu miasta

Wpisany przez Iza Grygiel   
Poprawiony: poniedziałek, 15 kwietnia 2013 11:48
 

Uwaga, www.gorzow.pl/przystan korzysta z plików cookie, aby dowiedzieć się więcej na ich temat oraz poznać sposoby zarządzania nimi wejdź na stronę Opcje prywatności.

Akceptuję wszystkie pliki cookie z www.gorzow.pl